ABD’nin Çin’e karşı çip yaptırımı!

Son günlerde oldukça mühim bir gelişme yaşanmakta: 7 Ekim günü ABD Tecim Bakanlığı BIS-Endüstri ve Güvenlik Bürosu tarafınca gösterilen bir basın duyurusu ile bu tarihten beş gün sonrasında adım atmak suretiyle, Çin’deki fabrikalara hizmet veren vatandaşlarını bu hizmetleri durdurmaya çağırdı. Bu uyarıya aykırı davrandıkları takdirde bu kişiler ABD vatandaşlıklarını kaybedebilecekler.
Trump yönetimdeyken ABD ile Çin içinde ticaretin kısıtlanması için bazı adımlar atılmış ve bu ülke rekabetle ilgili mevzularda uyarılmıştı. Mesela Huawei şirketi, ki Çin’in internasyonal alanda en mühim teknolojik liderleri içinde yer alır, Amerikan devleti tarafınca ilkin uyarıldı, sonrasında da kurucusu Ren Zhengfei’nin öz kızı 1 Aralık 2018’de Kanada’da göz altına alınarak adeta bu şirket üstünden Çin yönetimine gözdağı verildi. Zhengfei’nin Çin Komünist Partisi ile yakın ilişkileri olduğu iddiası ileri sürüldü ve nihayet Trump yönetimi Huawei şirketine kapsamlı yasaklama largetirdi ve bu firmanın ürettiği elektronik ekipmanlar, telefonlar ve network cihazları artık ABD’de devlet gözünde yasaklı statüde.
ABD-Çin Soğuk Savaşı
2021 yılı başlangıcında ABD yönetimine gelen Biden ile birlikte ise Çin’e karşı adeta yeni bir soğuk harp başlatıldı. Atlantic Council tarafınca gösterilen “The Longer Telegram” dökümanı ile deklare edilen bu “yeni soğuk harp”ın ABD açısından dört temel direği vardı. Bunlardan bir tanesi doların dünyada biriki para statüsünün Çin’in yapmış olduğu dijital yuan ile sarsılması ihtimali iken, ikinci olarak da Çin devletinin teknoloji ve bilhassa çip (yonga) alanında ABD’nın liderliğine global bir tehdit oluşturması olarak ifade ediliyordu. Bu liderliğin Çin’e karşı kaybedilmesine izin verilmeyeceği de dökümanda açıkça ifade ediliyordu.
Biden yönetimi, Çin’in bilhassa yonga teknolojilerinde oluşturduğu tehdidin suni zeka, otonom araçlar, askeri teknolojiler ve öteki ileri bilgisayar teknolojilerinde ortaya çıktığını ve buna müsaade edilemeyeceğini vakit içinde attığı adımlarla göstermeye başladı. Bu adımların ilk öncülü olan “The Longer Telegram” dökümanı yayınlandığı vakit içinde yazılı olan aksiyonların gerçekleşeceğine pek olasılık vermeyenler artık işin ciddiyetinin farkına varmış durumdalar. Örnek olarak, geçtiğimiz aylarda yonga tasarımı yazılımları da Amerikan devleti tarafınca askeri tabanca kategorisinde mütalaa edilerek export kontrolüne alındı. Artık Çin merkezli firmalar bu yazılımları kullanamayacaklar. Ek olarak Çin’deki bazı çip fabrikalarının da üretimlerinin durduğu, ve mecburi olarak başka ülkelere satılacakları dedikoduları var.
1970’lerden itibaren ilk olarak ABD şirketleri tarafınca Silikon Vadisinde geliştirilen yarı- iletken yonga teknolojileri, tasarımı, üretimi ve araç-gereç know-how’ı zaman içinde Asya’ya kaydı. 1980’lerde ürettiği no-name PC’lerle adını dünyaya duyurmuş olan Tayvan, 2022’ye gelindiğinde artık ileri düzey yonga imalatında dünyanın tekeli olan benzeri olmayan bir fabrikaya sahipti: TSMC. Bu yapınak, dünyanın 12nm seviyesinin altında yonga imalatı yapabilen iki tesisinden biri (diğeri Samsung) ve tek başına bu kategoride üretilen yongaların yüzde 90’ı buradan çıkıyor. Elinizdeki Apple telefonun, iPad’in, Windows Laptop’un, o laptop içindeki Nvidia grafik hızlandırıcının vb. ihtiva ettiği ileri teknolojili yongalar, Bitcoin madencilerinin kullandığı ASIC’ler, hepsi bu fabrikada üretiliyor. Hem TSMC’de hem de öteki üst düzey fabrikalarda yongaların üretiminde kullanılan ileri teknoloji optik-elektronik litografi makineleri de ASML isminde gene know-how tekeli olan bir şirket tarafınca üretilmekte.
ABD’nin yeni yonga atılımı
İşte TSMC fabrikasının ikizinin ABD’nin Arizona eyaletinde tekrardan inşası da dahil olmak suretiyle oldukça kapsamlı bir çip teknolojileri atılım programı geçen ay içinde başlatılmıştı. 52 milyar dolarlık bütçesi Kurultay’den geçen ve yan projelerle 1,2 trilyon dolara kadar çıkacak olan bu dev paket, ABD’nin 80’lerin sonundan itibaren kaybetmiş olduğu yonga imalat kabiliyetini tekrardan kazandımayı amaçlıyor. Doğal bu kazanım için uğraş verilirken, Çin’in destek almış olduğu ABD’li uzmanlardan medet ummasına da son verilmesi gerekiyordu.
İşte ABD Tecim Bakanlığının bu son duyurusu ile “U.S. persons” diye tarif etmiş olduğu kişilerin, sıralaması başka bir dökümanda verilmiş bir takım yapınak ve laboratuvarda çalışmalarına acilen son vermeleri istendi.

Yukarıda da Hollanda merkezli Amerikan sermayeli ASML şirketinin kendi çalışanları için yayınladığı metin görülüyor. Dökümanlarda “U.S. persons” denilenlerin ABD vatandaşları, yeşil kart sahipleri ve ABD’de oturma izni olan Çin asıllı ve başka ülkelerden yabancılar oldukları anlaşılıyor. Bu kişilerin listede adı geçen “mimli” bazı laboratuvarlara hizmet vermelerine 12 Ekim akşamı itibariyle son vermeleri isteniyor.
Çin’den gelen ilk yorum
Çin basınına bakılırsa, ABD’nin bu son önlemleri Çin sensörlerini, uydu nezaretini, askeri ve öteki stratejik sistemleri etkilemeyecek, şundan dolayı bu uygulamaların büyük çoğunluğu Çin’in kendi ülkesinde üretebildiği yongaları kullanıyor. Sadece bu karar; insansız araçlar (otonom otomobiller ve uçaklar), bulut bilişim ve öteki bazı etkinlik alanlarındaki programların uygulanmasını geciktirebilir.
Aynı kaynaklara bakılırsa, önümüzdeki beş ila on yıl içinde ABD’nın yarı iletken tasarımı ve üretimindeki teknolojik üstünlüğü ortadan kalkacak. Zamanında Batı yarı iletken endüstrisinin bütçeleri kesilirken, ABD’ye ve öteki Batı ekonomilerine verilmiş olan zarar muhtemelen Çin’e şu andan sonrasında verilen zarardan daha büyük olacaktır deniliyorbu kaynaklarda.
Başkan Joe Biden, ABD’nin oldukça daha ileri düzey yarı iletkenler yapmasını istiyor. Ayrıca aynı Biden yönetimi, Müdafa İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) bütçesinde oldukça büyük, yüzde 14 oranında bir kesinti yapılmasını da önerdi. ABD yüksek teknoloji endüstrisi hem kamu hem de hususi fonlardan kesinti yapılarak, Çin ile stratejik rekabete iyi mi sokulacak acaba.
Sonuçta kim kazanır?
Bu gelişmelere bakarak değerlendirilmesi en zorluk derecesi yüksek şey, Çin’in ABD’nin teknolojik kısıtlamalarını aşıp aşamayacağı. Çin dünyanın en ileri 50 mühendislik okulundan 20’sine haiz. ABD de, kendi vatandaşı ya da green card sahibi yabancı uzmanlara yönelik bu son yaptırımı ile mühim bir adım atmış oldu, bakalım bundan sonrasında Çin firmaları ve üniversiteleri yonga alanındaki ilerlemelerine eski hızlarında devam edebilecekler mi.

Yorumlar kapalı, ancak trackbacks Ve pingback'ler açık.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası