CBDC’lere karşı dikkat

Merkez bankaları (MB) kendi kripto paralarını geliştirmek suretiyle yoğun emekler yürütüyor. Sadece söz mevzusu emekler daha isim aşamasında şaibeli.

MB’ler kendi kripto paralarına merkez bankası dijital parası (CBDC) diyor. Oysa MB’lerin bugün ürettigi paralar esasen dijitaldir. Kağıt para oldukça azca kullanılır. Dolaşımdaki paranın oldukça oldukça büyük bir kısmı bankalardaki dijital kayıtlardan ibarettir. Yeni üretilen para ise blockchain üstünde çalışacak. Bu yüzden adının dijital değil kripto olması gerekir.

Niçin MB’ler “dijital para” tanımını kullanıyor? Şu sebeple kripto varlıklar karşısında onların teknolojisini kabul etmiş benzer biçimde görünmek istemiyorlar. Daha işin başlangıcında bir şeyleri gizleme derdindeler.

CBDC’ler MB’lere para politikalarını daha etkin uygulama açısından oldukça büyük yarar sağlayabilir. Günümüzde MB’ler, parasal genişleme ya da daraltma yapmak için bankaların aracılığına gereksinim duyuyor. Bankalar, MB’den elde ettikleri nakit varlığı kredi olarak dağıtabiliyor. Sadece bu kredilerin iyi mi kullanılacağı mevzusunda MB’nin bir denetimi yok. Krediyi alan yapınak kurup yatırım da yapabilir, lüks yatını da yenileyebilir.

Oysa CBDC’ler hem aracısız hem de programlanabilir olacak. MB, bankalara gerek kalmadan direkt vatandaşlara CBDC gönderebilecek. Paranın hangi toplumsal kesimlere yollanacağını seçebilecek. CBDC’nin ne kadar süre içinde hangi harcamalar için kullanılabileceğini de evvelde belirleyebilecek. Mesela MB, yalnız üniversite öğrencilerine okul ve yurt kayıtları bitene kadar, yalnızca eğitim harcamaları için kullanılmak suretiyle CBDC gönderimi yapabilecek. Ya da yalnız inşaat şirketi sahiplerine, bir yıl içinde kullanılmak suretiyle ve yalnızca inşaat malzemeleri alımında harcanmak şartıyla para gönderebilecek. Böylece konut arzını arttırmayı hedefleyebilecek. Belirtilen süre içinde harcanmaz ise CBDC’ler otomatikman yok olacak.

Ek olarak MB’ler, dünya üstünde sayıları milyarları kabul eden banka hesabı olmayan kişilere de CBDC’ler yardımıyla rahatça ulaşabilecek. Banka hesabı bulunmayan fakat cep telefonu sahibi olan yüz milyonlarca insan, CBDC’ler yardımıyla finansal hizmetler alabilecek. Bunlar CBDC’lerin başlıca yararlı yönleri. 

Gelelim CBDC’lerin yol açacağı sorunlara: 

  1. CBDC’ler, hızla gelişen teknolojinin gelişmesi ile esasen ciddi anlamda baskı altında olan bankacılık sektörünü iyice işlevsiz hale getirecek. Bir oldukça banka kapanırken, milyonlarca banka çalışanı işi olmayan duracak.
  2. Kağıt para, altın-gümüş ve Bitcoin vb. merkeziyetsiz kripto varlıklar yasaklanır ve geriye yalnız CBDC’ler kalırsa, MB’ler tüm finansal verileri tekeline almış olacak. MB ve dolayısıyla devlet, vatandaşların tüm harcamalarını kısaca tüm yaşam tarzını devamlı, anlık olarak takip edebilecek. MB’nin yurttaşların her hareketini bilebilmesi bir ödül ve ceza mekanizmasına bağlanabilecek. Çin bunu toplumsal kredi skoru sistemi ile esasen senelerdir yapıyor. Devletin ve dolayısıyla partinin ideoloji ve gereksinimlerine uygun hareket eden vatandaşların kredi puanı yükselirken, aykırı hareket eden yurttaşların puanı kırılıyor.
  3. Bu durumda CBDC’ler yardımıyla MB’ler istediği kişinin hesabını kapatarak onu finansal ölü haline de getirebilecek. CBDC’ler toplumsal kredi skoru benzer biçimde sistemlere bağlanırsa, vatandaşların etnik ya da dinsel kimliği, siyasal görüşleri hatta et, içki vs. tüketmek ya da giyim şekli benzer biçimde yaşam tarzını belirleyen davranışları, kendilerine uygulanacak finansal politikaları değiştirebilecek.

CBDC’lerin ihtimaller içinde fena etkilerini engelleyecek tek bir sağlam çözüm vardır o da altın-gümüş, kağıt para ve merkeziyetsiz kripto varlıkların yasaklanması teşebbüslerine karşı oldukça sert tepki göstermek. Bu sınırı olan ve merkeziyetsiz varlıkları yasaklama önerilerine karşı kamuoyu olarak oldukça sert tepki vermezsek, blockchain teknolojisi özgürlük için değil oldukça daha baskıcı yönetimlerin kurulması için kullanılacaktır.

Sınırı olan varlıkların üretiminin enerji tüketmesi, suçlular tarafınca kullanılması, kirli olması vs. iddia edilecektir. Bu savların çoğunun yalan bulunduğunu yeri ulaştığında kanıtları ile anlatmak gerekir. Ek olarak iddialar doğru bile olsa anlatılan dezavantajların bireysel özgürlüklerin yitirilmesi karşısında bir anlam taşımadığını da her platformda vurgulamak lazımdır.

Blockchain’i merkezi bir totaliter rejim oluşturmak için kullanmak isteyenler böl ve yönet yöntemini de devreye sokacaktır. Mesela altıncıları ve kriptocuları birbirine düşman etmeye çalışabilirler. Böylece kripto varlıkları yasaklamaya kalkıştıkları süre altın-gümüşçüler “Oh ne güzel, en büyük rakibimiz devreden çıkıyor” diye düşünüp yasaklara karşı tavır koymayabilir. Hatta bu yasaklama teşebbüslerini destekleyebilirler. Sadece bu şekilde davrandıklarında kısa bir süre sonrasında bir sonraki aşamada yasaklanma sırası kendilerine gelecektir.

CBDC’lerin pozitif yönde yönlerinden faydalanabilmek, taşıdıkları büyük tehlikenin bilincinde olmaya ve gerektiğinde bu tehlikeye karşı savaşım etmeye bağlıdır.

Yorumlar kapalı, ancak trackbacks Ve pingback'ler açık.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası